Samenwonende stellen vaker in problemen bij relatiebreuk

Den Haag – 6 september 2024 – Het aantal samenwonenden stijgt, maar het aantal samenlevingscontracten neemt niet toe. Begin dit jaar had 44,2% van de Nederlanders de burgerlijke staat ‘gehuwd’. Hieronder valt ook het geregistreerd partnerschap. Driekwart van de samenwonende stellen heeft een bewuste keuze gemaakt om niet te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan, maar bij een breuk heeft 47% van hen spijt dat er vooraf niet betere financiële en juridische afspraken gemaakt zijn. De Nederlandse vereniging van Familie- en erfrecht Advocaten Scheidingsmediators (vFAS) vroeg onderzoeksbureau Motivaction onderzoek te doen naar de ervaringen van 479 samenwoners die in de afgelopen jaren uit elkaar zijn gegaan.

Glenda Raap, advocaat-mediator en voorzitter van de vFAS: “Stellen wonen informeel samen en leiden een leven alsof ze getrouwd zijn. Ze kopen een huis, delen een auto, hebben een gezamenlijke bankrekening en krijgen kinderen. Bijna driekwart van hen (72%) kiest er bewust voor niet te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan. Dat gaat goed zolang de relatie standhoudt. Er ontstaan problemen wanneer ze uit elkaar gaan en er weinig tot niets is vastgelegd. 32% van de ondervraagden heeft een samenlevingscontract, 3% weet niet eens dat er zoiets bestaat. 18% is er niet van op de hoogte dat er andere wettelijke regels gelden wanneer je samenwoont. Het zijn schokkende cijfers die aantonen dat er qua voorlichting op het gebied van samenwoners nog wat werk te doen is. Bovendien is het belangrijk om te weten dat ook als je niet bent getrouwd maar wel uit elkaar gaat, een advocaat mediator je kan informeren en begeleiden bij de afwikkeling.

Slagboomfunctie

Bij een breuk tussen samenwonenden geldt er geen zogenaamde ‘slagboomfunctie’ zoals bij scheidende gehuwde stellen wel het geval is. Omdat je niet naar de rechtbank hoeft en er dus geen verplichte procesvertegenwoordiging geldt, stapt men minder snel naar een advocaat of mediator. De rechtbank controleert bovendien bij de ontbinding van een huwelijk of geregistreerd partnerschap met kinderen, of er een ondertekend ouderschapsplan is opgesteld waarin afspraken over de zorgregeling en de kosten van de kinderen zijn vastgelegd. Bij samenwoners ontbreekt deze controle. Derks: “Bij samenwoners zien we dat 4 op de 5 partners geen begeleiding heeft gehad bij het uit elkaar gaan. Het merendeel wordt dus niet geïnformeerd en geadviseerd over hun rechtspositie en ontvangt ook geen begeleiding in het proces om tot afspraken te komen. Het gevaar is dat men gewoon maar wat doet, zonder de consequenties ervan te overzien.

Samenlevingscontract

Na de breuk adviseert 48% anderen om een samenlevingscontract op te stellen. 52% ervaart dat de breuk lastiger was omdat ze geen duidelijke afspraken over kinderen hebben gemaakt. Zij hadden liever wettelijk duidelijker afspraken omtrent de kinderen willen maken (35%). 42% van de respondenten geeft aan dat het ontbreken van een Ouderschapsplan zorgt voor spanning. Onderzoek onder gescheiden stellen in 2023 laat zien dat het Ouderschapsplan in bijna de helft van de gevallen bijdraagt aan een goede verstandhouding tussen ex-partners. Verder maakt 26% van de gescheiden stellen zich zorgen om hun financiële situatie na de scheiding. Onder samenwonenden die uit elkaar gaan is dit bijna twee keer zo hoog: 43%. Ook maakt 24% van de gescheiden stellen zich zorgen over een leven alleen, tegenover 48% van de samenwonenden die uit elkaar gaat. Derks: “Deze percentages laten zien dat het vastleggen van afspraken ook voor samenwonenden belangrijk is, en dat laat zich vooral zien wanneer zij hun relatie beëindigen.”

Over de vFAS

De leden van de Nederlandse vereniging Familie- en erfrecht Advocaten Scheidingsmediators – de vFAS – zijn advocaat-mediator en vanuit die hoedanigheid onderworpen aan de regels van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). Aangesloten advocaat-mediators houden zich eveneens aan de vFAS-gedragsregels voor de advocaat-mediator. De vFAS is een versmelting van de verenigingen VPFA en VAS en bestaat in deze vorm sinds 2003. De vFAS heeft bijna 900 leden.