Uit elkaar na samenwonen – vijf zaken waar je op moet letten

Steeds meer mensen kiezen ervoor om te gaan samenwonen in plaats van met elkaar te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan. Soms is dit geen bewuste keuze; het is gewoon zo gelopen. Maar stel dat jij en je partner, na jaren te hebben samengewoond, besluiten uit elkaar te gaan? Hoe regel je het dan goed voor jullie samen? En jullie eventuele kinderen? Hieronder vijf zaken waar je goed op moet letten.

1) Voor samenwoners gelden niet dezelfde wettelijke rechten en plichten als voor gehuwden of geregistreerd partners

Allereerst is het goed om te weten dat voor samenwoners niet dezelfde rechten en plichten gelden als voor gehuwden of geregistreerd partners. Als je trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, heb je automatisch een aantal rechten en plichten. Je wordt bijvoorbeeld elkaars erfgenaam, bent verplicht elkaar te onderhouden (na scheiding in de vorm van alimentatie) en je bent in sommige gevallen verantwoordelijk voor elkaars schulden. Dit geldt allemaal niet voor samenwoners, al dan niet met een samenlevingscontract; er staat voor hen niet specifiek iets in de wet vastgelegd.

2) Een ouderschapsplan is altijd verplicht als je minderjarige kinderen (en gezamenlijk gezag) hebt

Als je samen kinderen hebt en je gaat als samenwoners uit elkaar, dan is het altijd verplicht om een ouderschapsplan op te stellen, of er nu een samenlevingscontract is of niet. Voorwaarde is wel dat jullie samen het ouderlijk gezag hebben. In het ouderschapsplan maken jullie afspraken over de kinderen. Bijvoorbeeld hoe jullie de opvoeding willen regelen (zorgregeling) of hoe jullie elkaar willen informeren over belangrijke onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de schoolkeuze. Ook maken jullie in het ouderschapsplan afspraken over kinderalimentatie. Meer informatie en een model ouderschapsplan met duidelijke uitleg vind je op www.ouderschapsplan.nl.

3) Je hebt als ex-samenwoners geen recht op partnerpensioen

Wanneer je bent getrouwd of een geregistreerd partnerschap hebt, ben je automatisch elkaars partner in de pensioenregeling. Mocht je komen te overlijden, dan heeft je partner recht op jouw pensioen. Wanneer je samenwoont, heb je hier niet automatisch recht op, ook al heb je je als partner bij het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar aangemeld. Alleen als je een samenlevingscontract hebt afgesloten bij de notaris en hierin afspraken over het pensioen hebt openomen, heb je er recht op.

4) Je hebt als ex-samenwoners geen recht op partneralimentatie

Samenwoners hebben geen recht op partneralimentatie wanneer zij uit elkaar gaan. Tenzij er een samenlevingscontract is waarin hierover afspraken zijn gemaakt. Dit recht is er alleen als je bent getrouwd of als je geregistreerd partners bent, je partner meer verdient dan jijzelf én je achterblijft met te weinig inkomen om van te leven.

5) Let op de afwikkeling van het fiscaal partnerschap

Ook als je niet getrouwd of geregistreerd partner bent, kun je elkaars fiscaal partner zijn wanneer je op hetzelfde adres ingeschreven staat. Ga je in de loop van het jaar uit elkaar, dan eindigt het fiscale partnerschap vanaf het moment dat jullie niet meer samen op hetzelfde adres staan ingeschreven. Vaak ga je in de loop van het jaar uit elkaar. Het kan voordelig zijn om in dat jaar nog één keer samen aangifte te doen. Meer weten? Kijk dan op de website van de belastingdienst, klik hier.

Maak dus samen afspraken en zorg ervoor dat jullie alles regelen voor de kinderen en voor jullie zelf, zodat iedereen goed verder kan met zijn of haar leven nadat jullie uit elkaar zijn gegaan. Een advocaat/mediator kan jullie helpen bij de begeleiding van een goede afwikkeling, ook al ben je niet getrouwd! Er is er altijd wel één bij jullie in de buurt; kijk hier voor meer informatie.